Number of results to display per page
Search Results
145. 'Mecmūa-i Aksām-ı Kimyā ve Terkibāt, MS 234'
- Description:
- Binding and script features: Siyah, başlıklar, söz başları, sayfa numaraları kırmızıPhysical description: I, 185 leaves, (10 lines)/ 17x12,5 cm.Contents: 1a’daki girişte eserin çeşitli kitaplardan kimya ve terkibe dair “aksam”ın derlenmesiyle oluştuğu yazılıdır. 1a-41a: çeşitli kimyevi terkipler, formüller ve madenlerin özellikleri hakkında bilgiler/ 41b-59b: bir kısmının başında Şems-i Tebrîz, Câbir, Mevlânâ Rûmî, İbni İsmail ve İbni Veled’e ait olduğunu gösteren başlıkların bulunduğu konuyla ilgili Farsça şiirler/ 60a-78a: İskender b. Feylekos’un Arapça Kitab-ı Zahire’sinden iksirle ilgili alıntı/ 78b-123a: İksir ve simya ile ilgili Arapça ve Türkçe formüller, alıntılar/ 124b-175a: başta “min-telif-i Sultanu’l-a’zam(?)” ibaresiyle başlayan ve elifba sırasını takibeden genellikle burçlar ve simya üzerine Türkçe gazel ve mesnevi biçiminde manzumeler (153a’da Gazali mahlası dikkat çekiyor)/ 175b-177b:burçlar, ebced ve ruhun mahiyeti hk. kısa notlar/ 178a-182a: Safiyüddin Erdebilî’ye ait Türkçe manzum/ 182b-185a: Yılan otunun hassaları hk. fevaid kaydı. Birçok sayfa kenarında kurşun kalemle kısa eklemeler vardır.Paper type: Kremrengi, orta kalın son dönem Avrupa kağıtCalligraphic style: Talik / Taʿlīq scriptInk color: Siyah, başlıklar, söz başları, sayfa numaraları kırmızıNotes: Written in 10 lines per page. Taʿlīq script in black ink with page numbers in red. Black leather binding.Description of script: Yaprak sayısı : I, 185 / Satır sayısı : 10 / Yazı alanı boyutu : 105x75 mm / Kağıt boyutu : 170x125 mm / Yazmanın başı - sonu : 1a - 182a
146. 'Mefâtihü’l-Cinân ve Mesâbihu’l-Cenân, MS 583'
- Description:
- Binding and script features: Bez kaplı, miklepli, şemseli cilt. Tezhip özellikleri : Metnin üst tarafları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.Physical description: 242 leaves, (various lines)/ 25x16 cm.Contents: İmamzâde diye meşhur olan Ruknu’l-İslam Muhammed b. Ebu Bekir’in Osmanlı alimleri arasında çok rağbet gören Şir‘atu’l-İslam’ın isimli eserinin şerhidir. Kaynak metin Şir‘atu’l-İslam’ın ilmihal ve ahlak kitabı olup ibadetlerin yanı sıra gündelik hayata dair sünnet ve âdâblara da yer vermektedir. Şarih eserin sonunda istifade ettiği kitapların isimlerini vermektedir. Altmış bir bölümden oluşan Şir‘atu’l-İslâm üzerine Şeyh Yahya b. Yahşi, Kurt Efendi gibi kimseler şerh kaleme almış, eserin çeşitli baskıları yapılmıştır. Elimizdeki eser de Seyyid Alizâde diye anılan Yakub b. Seyyid Ali’nin şerhidir. Şerhin Naim Erdoğan ve A. Faruk Meyan tarafından yapılan iki ayrı Türkçe tercümesi bulunmaktadır. Nüshanın istinsahı Abdüllatif b. Mevlana Muhammed tarafından 21-30 Recep 934/11 Nisan 1528’de bitirilmiştir. Ib-IIa’da fihrist vardır. IIb’de fıkhî fevâid, 1a’da eserin içeriğine dair bazı bilgiler vardır. 242b-247b boştur. Derkenarda minhuvât vardır. Elimizdeki nüshanın müellif nüshasına yakın olma ihtimali vardır. Nitekim müellifin vefatından üç yıl sonra istinsah edilmiştir. Derkenardaki minhuvâtlardan sonra müellife edilen duanın sellâmehû olması da bu ihtimali kuvvetlendirmektedir. Derkenarlarda ayrıca Sıhâh ve Ahterî’den alıntılar ile tashîh kayıtları ile matlaplar bulunmaktadır. Nüsha reddâdelidir.Paper type: Açık renkli, az âherli kağıtCalligraphic style: Nesih / Naskh scriptInk color: SiyahNotes: Written as one column in various lines per page. Naskh scripts in black ink with some words underlined in red. Clothbound cover with medallion, şemse, and a flap.Description of script: Yaprak sayısı : 242 / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : Değişken / Yazı alanı boyutu : 125x195 mm / Kağıt boyutu : 165x250 mm / Yazmanın başı - sonu : II - 1b - 242a
147. 'Mesâbîhu’s-Sünne, MS 470'
- Description:
- Binding and script features: Vişne çürüğü deri kaplı, miklepli mukavvâ ciltPhysical description: 225 leaves, (17 lines)/ 18x13 cm.Contents: Baplara göre tasnif edilmiş derleme mahiyetinde bir eserdir. Eserde senedleri çıkartılmış hadisler konu ve bablarına göre tertip edildikten sonra her konu kendi arasında sahih ve hasen olmak üzere iki kısma ayrılmıştır. Sahîhayn dışındaki rivayetleri hasen olarak kabul etmesi esere itirazlar serdedilmesine yol açmıştır. Eserde 4931 hadis olduğu belirtilmektedir. İslam dünyasında hayli rağbet gören eser üzerine kırktan fazla şerh ve ta‘lîk yapılmış, eser çeşitli dillere tercüme edilmiş ve eserin birçok baskısı yapılmıştır. Eserin elimizdeki nüshası baş taraftan eksiktir. Eser 1a’dan başlamaktadır. Yapraklarda iki numara vardır; 1a’dan itibaren eski numara olan 217 silinmiş üzerine 1 yazılmıştır. Bu da elimizdeki nüshanın bir mecmuanın parçası olduğuna işaret etmektedir. Ia-1b’de eserin fihristi vardır. 1b’de eserin künyesi ve el-Hâfız Ali el-Avnî b. İbrahim adına temellük kaydı ile mührü vardır. 223a’dan itibaren hat değişmektedir. Arka kapak içindeki Türkçe notta “Kör Ahmet ile Kapısız Halil’e teslim olan komşunun beygiri, adet 153” ve “…adet 8,” yazmaktadır. Derkenarlardaki haşiyeler yoğun değildir. Paper type: Kahverengi, kalın kağıtCalligraphic style: Nesih / Naskh scriptInk color: SiyahNotes: Written as one column in 17 lines per page. Naskh scripts in black ink with some words and titles in red. Maroon leather binding with flap.Description of script: Yaprak sayısı : 225 / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 130x85 mm / Kağıt boyutu : 185x135 mm / Yazmanın başı - sonu : I1a- 225b
148. 'Metâli‘u’l-Envâr ve Keşfu’l-Esrâr, MS 444
Risâle fî Şerhi Salavâti’ş-Şerîfe, MS 445'
- Description:
- Binding and script features: Vişne çürüğü deri kaplı mukavva cilt. MS 444 Tezhip özellikleri : Bazı kelimelerin üst tarafları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.Physical description: 2 manuscripts in 1 volume, (various lines)/ 22x16 cm.Contents: Birbirinden farklı 2 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 444, MS 445). MS 444: Etvâr-ı seb‘a türünden kaleme alınan bu kısa risalede insanın kalbinin tabakaları konu edinilmektedir. Buna göre yedi tabaka olan kalbin çeşitleri; sadr, kalb, şiğâf, fuâd, habbetu’l-kalb, süveydâ ve muhcetu’l-kalptir. Kitabet kaydında eserden Metâli‘u’l-envâr ve Keşfü’z-Zunûnu’l-esrâr olarak bahsedilmektedir. Eserin ismi bu kayıttaki bilgiye göre verilmiştir. Eserin müellifi tespit edilememiştir. Ek bilgiler: Eser 7a’da yer almaktadır. Öncesinde ve sonrasında muhtemelen bir medrese talebesi tarafından yazılan muhtelif ilimlere ait notlar bulunmaktadır. Elimizdeki bu risaleyi de aynı talebe müstakil bir eser kaygısı olmadan bu yapraklar arasında yazmış/istinsah etmiş gibidir. Ama müstakil bir girişi ve kitabet kaydı olması ile müstakil bir konuyu ele alması açısından bu bir yapraklık esere ayrıca fiş tutulmuştur. Sair notlar şu şekildedir: 1a’da ¨Hz. Nebi’nin nasihatleri¨ başlığı altında hadis-i şerifler, 1b’de dînî fevâid, mantık ilmine dair fevâid ve atasözü, 2a’da belâğat ve bilinmesi gerekli olan malumat notuyla tasavvufa dair fevâid, 2b’de talebelerin ve “Ey okuyucu senin bilmen gerekir,” notuyla İbn-i Kemâl Paşa’dan nakil ve sarfa dair fevâid, 3a’da şart harflerine dâir fevâid ve Hz. İdris ile Seyyid Şerif Cürcânî’den nakil, 3b’de Sekkâkî’nin Telhîs’inden nakil ve hadis, 4a-5a’da “Bir talebenin kesinlikle bilmesi gerekir,” notuyla varlık/vücudun taksimi, 5a’da kevn ve fesâda dâir fevâid, 5b’de nahiv ve lügate dâir fevâid, 6a’da kelâm, tasavvuf ve fıkha dâir fevâid, 6b’de şairlerin dört tabakasına ve tefsire dâir fevâid ile uykunun yedi çeşidine dair not, 7b’de marifetullah’a dâir Ebû Mansûr Maturîdî’den nakil, 8a’da kadın ve erkeğe dâir özellikler, 8b’de İhyâu ulûmiddîn ve Şerhu Câmi’i’s-sagîr’den notlar vardır. MS 445: Bir yapraklık risalede salavâtın şerhi yapılmaktadır. Eser istinsah kaydındaki nottan yola çıkılarak Devvânî’ye nispet edilmiştir. Ek bilgiler: 9a’da ebcete dair fevâid ile Hz. Ali’den güzel ahlaka dair not, 9b’de ise Şeyhzâde’den nakille Rum Kayseri’nin Hz. Ömer’e yazdığı mektuba dair bilgi vardır. 9b-10a boştur. Mecmuaya dair: Oldukça muhtasar bir mecmuadır. Özellikle mecmuadaki birinci eseri bir talebenin kendisi için fevâid kabilinden oluşturduğu anlaşılmaktadır. Mecmuada herhangi bir tarih yoktur.Paper type: MS 444, MS 445 : Filigranlı, âherli, açık renki ince kağıtCalligraphic style: MS 444, MS 445 : Talik / Taʿlīq scriptInk color: MS 444, MS 445 : SiyahNotes: Two different manuscripts bound in this volume. Taʿlīq script in black ink. The binding is in a maroon leather cover.Description of script: MS 444: Yazmanın başı - sonu : 1a-7a / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 19 / Yazı alanı boyutu : 170x90 mm / Kağıt boyutu : 220x160 mmMS 445: Yazmanın başı - sonu : 8b-9a / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 27 / Yazı alanı boyutu : 170x90 mm / Kağıt boyutu : 220x160 mm
149. 'Mevlūdu’n-Nebì, MS 60
İcāzet-nāme, MS 61'
- Description:
- Binding and script features: Siyah, baskı semseli, salbekli, köşebentli, zencirekli, yeni cilt. Tezhip özellikleri : Bütün sayfalarda yazı alanı altın varak çerçeve içinde, sondaki dua bölümlerinde duraklar altın varak noktalıPhysical description: 2 manuscripts in 1 volume/ 22x16,5 cm.Contents: Birbirinden farklı 2 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 60, MS 61). MS 60 : Eserin ilk sayfaları eksiktir. 1a-34b: Hz. Muhammed’in doğumu, ahlakı, mucizeleri, miracı, hicreti, ve ayrıntılı olarak ölümü manzum olarak anlatılır. 35a-36a: Hatim duası; 36b-38a: Münacat duası. Mevlidin sonuna başka bir eser ciltlenmiştir (Bkz. 30/II). MS 61 : İlmiye icazetnamesidir. En sonda Ahmed Nazif Sinobi, belgenin hocası Es-seyyid el-Hâc Rif’at b. el-Hâc İbrahim el-Ankaravi’den aldığı icazet sureti olduğunu belirtir. (46a). Burada Ahmed Nazif Es-Sinobi’nin mührü de vardır. 46a’da son bulan icazetnamenin rıka yazıyla farklı bir kağıda yazılmış bir diğer kopyası da 48b-50b arasındadır. 53b-55a: Farklı bir kağıda farklı bir yazıyla muhtemelen bir mevlidden alınmış Hz. Muhammed’in hayatına ait kısa bir manzumePaper type: MS 60, MS 61 : Krem rengi, aharlı, suyollu, filigranlıCalligraphic style: MS 60 : Harekeli nesih / Harakāt Naskh script ; MS 61 : Talik / Taʿlīq scriptInk color: MS 60 : Siyah, başlıklar kırmızı ; MS 61 : SiyahNotes: Two different manuscripts bound in one volume. Written in two columns in 13 lines per page. Nastaʿliq and Taʿlīq scripts in black ink with captions in red.Description of script: MS 60 : Yaprak sayısı : 38 / Sütun sayısı : 2 / Satır sayısı : 13 / Yazı alanı boyutu : 180x110 mm / Kağıt boyutu : 220x165 mm / Yazmanın başı - sonu : 1a - 38a. MS 61 : Yaprak sayısı : 7 / Satır sayısı : 15 / Yazı alanı boyutu : 125x60 mm / Kağıt boyutu : 235x150 mm / Yazını başı - sonu : 39b - 46a
150. 'Mir’âtu’l-Usûl fi Şerhi Mirkâti’l-Vusûl, MS 443'
- Description:
- Binding and script features: Mukavva ciltPhysical description: 502 leaves, (19 lines)/ 21x16 cm.Contents: Meşhur Osmanlı alimi Molla Hüsrev’in kaleme aldığı Mirkâtu’l-Vusûl ilâ ‘ilmi’l-usûl isimli esere yine Molla Hüsrev tarafından yapılmış şerhtir. Mirkât, bir mukaddime ve iki bölümden oluşmaktadır. Mukaddimede fıkıh usulü ve fıkıh tanımları yapılmaktadır. Birinci bölüm kitap, sünnet, icma ve kıyas olmak üzere dört kısma ayrılmıştır. İkinci bölüm ise hükümlerle ilgilidirOsmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan ve bir çok baskısı da yapılan Mir’ât üzerine bir çok haşiye yazılmış, Ahmed Hamdullah b. İsmâil Hâmid Ankaravî tarafından ihtisâr edilmiştir. . Hasan Özket Mir’âtu’l-usûl’de kullanılan kaynaklara dair bir yüksek lisans tezi hazırlamıştır.Ek bilgiler: Eserin elimizdeki nüshası 1261/1845’de istinsah edilmiştir. Ia-b boştur. IIa’da kadılara dair bir beyit vardır. IIb boştur. IIIa-IIIb’de fihrist vardır. IVa-VIIIb boştur. Derkenarlarda yer yer haşiyeler bulunmaktadır. Bunlardan Telvîh, İbn Melek, Abdurrezzâk, Şeyh Ahmed Rûmî, Tarsûsî, İzmîrî ve Hasan Çelebi gibi eser/müelliflerden yapılan alıntılar dikkati çekmektedir. Arka kapak üstünde aritmetik karamalar vardır. Nüshada reddâde yoktur.Paper type: Filigranlı, az âherli, sarı renkli, ince kağıtCalligraphic style: Talik / Taʿlīq scriptInk color: SiyahNotes: Written as one column in 19 lines per page. Taʿlīq script in black ink. The volume has paperback but in bad condition.Description of script: Yaprak sayısı : VIII+1b-245b / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 19 / Yazı alanı boyutu : 140x75 mm / Kağıt boyutu : 215x160 mm
151. 'Miznü’l-Hak fi-İhtiyāri’l-Ehak, MS 397
Tefsir-i Sure-i Yāsin, MS 398
Tefsir-i Sure-i Tebāreke Mülk, MS 399
Rāhatu’l-Kulūb, MS 400
Risāle-i Salāt, MS 401
Cezzābu’l-Kulūb ilā-Tariki’l-Mahbūb, MS 402
Zekātü’l-Ahyār min-Nisābi’l-Ahbār, MS 403'
- Description:
- Binding and script features: Deffeler mukavva, sırtı kahverengi deri, mıklepli ciltPhysical description: 7 manuscripts in 1 volume, (17-21 lines)/ 21x15 cm.Contents: Birbirinden farklı 7 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 397, MS 398, MS 399, MS 400, MS 401, MS 402, MS 403). MS 397 : Bazı başlıklar sayfa kenarlarına konmuştur. Bu cilt içinde daha sonra gelen eserler tamamen farklı bir kağıda ve farklı bir yazıyla yazılmıştır. 45b-51a: Cehennem ateşinin hikmeti ve huriler hk. başlıksız Türkçe küçük bir risale, 52a-53b: İlahiler ve bir hadis metni yer almaktadır (diğer eserler için bkz. 242/II vd). MS 398 : Kara Memi veya Kırımî’ye atfedilen bu meşhur Yasin tefsiri Karatay’a göre anonim bir tefsirdir. MS 399 : Adını vermeyen müellif, en başta tefsiri İshak Beg b. Murad Arslan’ın talebi üzerine Türkçe olarak yazmaya başladığını söyler ve devamında tefsiri yazarken çok sayıda eserden faydalandığını özellikle belirtir. Yazar eserin muhtelif yerlerinde kullandığı kaynaklara sürekli atıflarda bulunmuş ve hikaye ve nüktelerle eserini zenginleştirmiştir. Eserin en erken tarihli nüshası 1422’de yazılmıştır (bkz. Kaynakça). MS 400 : Girişte adını vermeyen müellif eserin iki kısımdan oluştuğunu, Dört bâbdan oluşan birinci kısmın “usûl-i kelâm”a, ikinci kısmın ise “ilm-i meşâyih”e ayrıldığını söyler. Bununla beraber 150a’nın sonunda yeni bir risalenin başlaması eserin yarım kaldığını gösteriyor. Eseri muhtemelen tamamlanmadan diğer risaleye geçilmiştir. Bu eserin aynı yazarım Mukaddime adlı diğer eseriyle karıştırılması hk. bkz. Kaynakça. MS 401 : Eserin başında adını vermeyen müellif namaz üzerine Türkçe bir eser yazmak istediğini belirtmiş ve çeşitli bölüler halinde namaz ve adabı hk. bilgiler vermiştir. Son bölüm “tesbih namazı” üzerinedir. Müellif adı yoktur fakat eser dil özellikleri bakımından bir önceki eser olan ve Kutbeddin tarafından yazılan Râhatu’l-Kulûb’u andırmaktadır. Eser 170a’da son bulur. 170a-173b arasında “avretlerün üzerine erenlerün hakkı”yla ilgili yarım kalmış bir risale vardır. MS 402 : Otuz babdan oluşan eser tasavvuf adabı üzerinedir. İlk bab “ilim”, son bab “fazilet”. Eserden sonra 194-195. varaklar boştur. 196b-202b arasında nisan yağmuru üzerine Arapça ve Türkçe kısa bir parça ile “Ahid-name” ve “meclisu fi’l-Cum’a” başlıklı Arapça küçük bir risale boyutunda ikinci bir metin vardır. MS 403 : Bu eser büyük ihtimalle türünün tek örneği, özgün bir yazmadır. Baştan birkaç yaprak eksiktir. En başta fihrist bulunmaktadır. Eser yüz babdan oluşan bir hadis derlemesidir. Her babda farklı bir konudaki çeşitli hadislerin Arapçası ve Türkçe tercümesi ile kısa açıklaması verilmiştir. Sondaki hatimede eserle ilgili bilgi verilmiştir. Bazı sayfa kenarlarında fetva suretleri vardır. Adını vermeyen yazar, sondaki hatime bölümünde eserini velinimeti Budin Beylerbeyi Mustafa Paşa’nın isteği üzerine yazdığını belirtmiştir. Bu eser cilt içindeki diğer eserlerden daha farklı bir kağıda farklı yazıyla yazılmıştır.Paper type: MS 397, MS 398, MS 399, MS 400, MS 401 : Beyaz, aharlı, filigranlı, suyollu kağıt. MS 402, MS 403 : Beyaz, filigranlı, aharlı, suyollu kağıtCalligraphic style: MS 397 : Nesih-Talik kırması / Shikasta Naskh-Taʿlīq script. MS 398, MS 399, MS 400, MS 401, MS 402, MS 403 : Nesih / Naskh scriptInk color: MS 397, MS 402 : Siyah. MS 398, MS 399, MS 400, MS 401, MS 403 : Siyah, sözbaşları, keşideler ve yazı alanı çerçevesi kırmızıNotes: Seven different manuscripts bound in one volume. Written in various lines per page. Shikasta Naskh-Taʿlīq and Naskh script in black ink with titles and borders in red. Brown leather binding with flap. MS 403 can be the unique manuscript.Description of script: MS 397 : Yaprak sayısı : 43 / Satır sayısı : 21 / Yazı alanı boyutu : 180x115 mm / Kağıt boyutu : 225x153 mm / Yazmanın başı - sonu : 1b - 43a. MS 398 : Yaprak sayısı : 25 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 160x100 mm / Kağıt boyutu : 225x165 mm / Yazmanın başı - sonu : 57b - 82a. MS 399 : Yaprak sayısı : 50 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 160x100 mm / Kağıt boyutu : 225x165 mm / Yazmanın başı - sonu : 82a - 132a. MS 400 : Yaprak sayısı : 18 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 160x100 mm / Kağıt boyutu : 225x165 mm / Yazmanın başı - sonu : 132a - 150a. MS 401 : Yaprak sayısı : 20 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 160x100 mm / Kağıt boyutu : 225x165 mm / Yazmanın başı - sonu : 150a - 170a. MS 402 : Yaprak sayısı : 16 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 160x100 mm / Kağıt boyutu : 225x165 mm / Yazmanın başı - sonu : 177a - 193a. MS 403 : Yaprak sayısı : 127 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 158x80 mm / Kağıt Boyutu 210x152 mm / Yazmanın başı - sonu : 203a - 330b
152. 'Muhtasaru Gunyeti’l-Mütemellî fî Şerhi Münyeti’l-Musallî (Halebî Sağîr), MS 594'
- Description:
- Binding and script features: Üzeri yeşil bez ile kaplanmış, kahverengi deri kaplı karton cilt. Tezhip özellikleri : 1b ve 2a cift cetvelli diğer yapraklar tek cetvellidir. Cetveller, kaynak metinlerin üst tarafları, yaprak numaraları ve ara başlıklar kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.Physical description: 230 leaves, (19 lines)/ 20x13 cm.Contents: Hanefî Mezhebi’ne ait olan ve Halebî-i Sağîr ismiyle meşhur olan eser, Muhammed b. Muhammed el-Kaşgarî’nin Münyetü’l-Musallî isimli şerhinin ihtisarıdır. Müellif, mu-kaddimede de belirttiği gibi Munyetü’l-Musallî’yi evvela Gunyetü’l-Mütemellî ismiyle (Halebî-i Kebîr ismiyle de bilinmektedir) şerh etmiş fakat talebeler için yeterince kolay olmadığı gerekçesiyle bu şerhini tekrar ihtisar etmiştir. Birçok baskısı yapılan Halebî Sağîr’in üzerine birçok şerh-haşiye yazılmıştır. Ayrıca Halebî Sağîr’e mahsus Halebî Lugatı ismiyle bir lugat hazırlanmıştır. Elimizdeki nüshanın istinsahı Muhammed b. Tûrek tarafından 1100/1688-9’de bitirilmiştir. Müstensih istinsah kaydında nüshanın müstakbel okurlarına seslenerek eğer nüshada esere muhalif herhangi bir ibare bulursa o ibareleri tashîh (islâh) etmesini istemektedir. Müstensih Muhammed Tûrek, kendisinden önceki istinsah kaydını da istinsah etmiştir. Buna göre menkûlun minh nüshanın istinsahı kendisinin istinsahından beş sene önce (1095 Cemâziye’l-ûlâ/Nisan-Mayıs 1684’te öğle-ikindi arası) bitmiştir. Bu birinci istinsah kaydından sonra yazı ile alakalı ve müstensihe dua isteyen beyitler de yine bu menkûlun minh nüshaya ait olmalıdır. Ia’da Hadis-i şerif, Türkçe beyit ve fıkhî fevâid vardır. Ib’de eserin sadece abdest kısmının fihristi, IIa-IIIa’da ise tam bir fihristi vardır, fihristin sonunda ferağ kaydı olması dikkat çekicidir. IIIb’de içi boş cetvel vardır. IVa-b boştur. 1a’da fıkhî fevâid vardır. 18b’de vakıf kaydı vardır. 34b’de konuyla alakalı cetvel/şema vardır. 230b’de Esmâü’l-Hüsnâ’nın bir kısmı vardır. 231a’da Arapça dua, 231b’de Türkçe müfretler vardır. Derkenarları yorgun bir nüshadır. Derkenarlarda matlaplar, konu başlarını gösteren notlar, özellikle Ahterî olmak üzere Cevher, Hulâsa, Ta‘rîfât, Muhtâr, Meşârik gibi eserlerden alıntılar bulunmakta ve yer yer minhuvât ile Türkçe notlar da gözükmektedir. Nüsha reddâdelidir.Paper type: Âherli, fligranlı, krem renkli orta kalınlıkta kağıtCalligraphic style: Nesih / Naskh scriptInk color: SiyahNotes: Written as one column in 19 lines per page in Naskh script.Description of script: Yaprak sayısı : 230 / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 19 / Yazı alanı boyutu : 150x65 mm / Kağıt boyutu : 200x130 mm / Yazmanın başı - sonu : IV+1b-230a
153. 'Muhtasaru’l-Me‘ânî, MS 451'
- Description:
- Binding and script features: Sırtı ve kenarları deri kaplı miklepli cilt. Tezhip özelikleri : Konu başlıkları ve metinlerin üst tarafları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.Physical description: 94 leaves, (15 lines)/ 20x14 cm.Contents: Belâgat ilminden kaleme alınan eser Arapça olup Telhîs isimli eserin şerhidir. Sekkâkî’nin kaleme aldığı Miftâhu’l-‘Ulûm belagât sahasındaki en meşhur eserlerden birisidir. Arap belâgatı teorisyenlerinden Hatip Kazvînî üç kısımdan oluşan Miftâhu’l-‘Ulûm’un üçüncü kısmı üzerine Telhîsu’l-Miftâh’ı yazmıştır. Meânî, beyân ve bedi‘ olmak üzere üç kısım olan bu Telhîsu’l-Miftâh üzerine de birçok şerh yazılmıştır. Sadeddin Teftâzânî de Telhîs üzerine el-Mutavvel ve el-Muhtasar isminde iki şerh kaleme almıştır. İşte elimizdeki bu eser Teftâzânî’nin Muhtasaru’l-Mutavvel, eş-Şerhu’l-Muhtasar gibi isimlerle de bilinen el-Muhtasar’ıdır. Teftâzânî 1355’de Gucduvân’da tamamladığı bu eserde el-Mutavvel’i ihtisar etmesinin yanında ona bazı ilavelerde de bulunmuştur. Celaleddîn Ebu’l-Muzaffer Muhamud Canıbeg Han’a ithaf edilen eserin üzerine haşiyeler ve hâşiyetu’l-haşiyeler kaleme alınmış; eserin Kalküta, İstanbul ve Bulak gibi yerlerde birçok baskısı yapılmıştır.Eserin elimizdeki nüshası son taraftan eksiktir. 1a’da “el” takısının çeşitlerine dair Türkçe şiir ve hamd ile şükrün farkını konu edinen Arapça şiir vardır. Özellikle baş taraftaki yaprakların derkenarlarında haşiyeler vardır. Bu haşiyelerde Şeyh Osman, Ahmed Kasım, Sıhâh ve Halhâlî gibi müellif/kaynaklara atıflar yapılmaktadır. Notların birçoğunda ise herhangi bir kaynak belirtilmemiştir; nüshayı mütalaa eden okurun kendi notları olmalıdır. Nüsha reddâdelidir.Paper type: Filigranlı, âherli, açık renki ince kağıtCalligraphic style: Talik / Taʿlīq scriptInk color: SiyahNotes: Written as variable column numbers in 21 lines per page. Taʿlīq script in black ink with some words and titles in red. The volume has brown leather cover with flap.Description of script: Yaprak sayısı : 48 / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 15 / Yazı alanı boyutu : 140x70 mm / Kağıt boyutu : 200x145 mm / Yazmanın başı - sonu : 1b - 48b
154. 'Muhtasaru’l-Me‘ânî, MS 520'
- Description:
- Binding and script features: Tezhip özellikleri : Konu başlıkları ve metinlerin üst taraflarına çekilen çizgiler kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. 19a-40b arasındaki cetveller yaldızlı mürekkeple imlâ edilmiştir. 41a-78b arasındaki yaprakların cetvelleri kırmızı mürekkeple imlâ aeidlmiştir.179a-183b arasındaki yapraklarda cetvel yoktur.Physical description: 184 leaves, (17 lines)/ 21x15 cm.Contents: Belâgat ilminden kaleme alınan eser Arapça olup Telhîs isimli eserin şerhidir. Sekkâkî’nin kaleme aldığı Miftâhu’l-‘Ulûm belagât sahasındaki en meşhur eserlerden birisidir. Arap belâgatı teorisyenlerinden Hatip Kazvînî üç kısımdan oluşan Miftâhu’l-‘Ulûm’un üçüncü kısmı üzerine Telhîsu’l-Miftâh’ı yazmıştır. Meânî, beyân ve bedi‘ olmak üzere üç kısım olan bu Telhîsu’l-Miftâh üzerine de birçok şerh yazılmıştır. Sadeddin Teftâzânî de Telhîs üzerine el-Mutavvel ve el-Muhtasar isminde iki şerh kaleme almıştır. İşte elimizdeki bu eser Teftâzânî’nin Muhtasaru’l-Mutavvel, eş-Şerhu’l-Muhtasar gibi isimlerle de bilinen el-Muhtasar’ıdır. Teftâzânî 1355’de Gucduvân’da tamamladığı bu eserde el-Mutavvel’i ihtisar etmesinin yanında ona bazı ilavelerde de bulunmuştur. Celaleddîn Ebu’l-Muzaffer Muhamud Canıbeg Han’a ithaf edilen eserin üzerine haşiyeler ve hâşiyetu’l-haşiyeler kaleme alınmış; eserin Kalküta, İstanbul ve Bulak gibi yerlerde birçok baskısı yapılmıştır.Eserin elimizdeki nüshasının son tarafı bir şekilde nüshadan ayrılmış fakat daha sonradan farklı bir müstensih/okur tarafından kalan kısım istinsah edilerek tamamlanmıştır. Bu yeni müs-tensih/okur 1-10 Safer 1264/8-17 Ocak 1848’de Konya’da nüshanın eksik kalan taraflarını kendisinin tamamladığını belirtmektedir. Ia’da neredeyse silinmiş 2 adet temellük mührü, eserin künye bilgisi, aritmetik kayıtlar ve fevâid vardır. Ib boştur. 1a’da Hafız Ali el-‘Avnî b. İbrahim ed-Divlevî adına temellük kaydı ve 1285/1868-9 tarihli temellük mührü, eserin ismi, eserdeki bazı önemli görülen yerlerin yaprak numaraları, Küliliyâtu Ebi’l-Bekâ’dan alıntı, “Nahv” kelimesinin farklı anlamlarını gösteren Arapça beyit ve ayrıca Türkçe bir beyit vardır. Derkenarlarda yoğun haşiye vardır, bunlar içerisinde Hasan Çelebi’den yapılan alıntılar dikkat çekmektedir. Nüsha reddâdelidir.Paper type: Filigranlı, âherli, sarı renkli, ince kağıtCalligraphic style: Talik / Taʿlīq scriptInk color: SiyahDescription of script: Yaprak sayısı : 184 / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 17 / Yazı alanı boyutu : 140x60 mm / Kağıt boyutu : 205x145 mm / Yazmanın başı - sonu : 1b - 184a
155. 'Muhtasaru’s-sıhâh, (Muhtâru’s-sıhâh), MS 630
Müşkilâtu’l-Keşşâf, MS 631'
- Description:
- Binding and script features: Vişne çürüğü deri kaplı, şemseli, mukavva cilt. Tezhip özellikleri : Söz başları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.Physical description: 2 manuscripts in 1 volume, (25 lines)/17,5x25 cm.Contents: Birbirinden farklı 2 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 630, 631). MS 630: Eser İsmail b. Hammâd el-Cevherî’nin es-Sıhâh’ının muhtasarı olup müellifi Muham med b. Ebu Bekir b. Abdulkadir er-Râzî’dir. Tâcu’l-Luga ve Sıhâhu’l-Luga diye de bili nen Cevherî’nin eseri sahih ve fasih kelimeleri havi olmakla iştihar etmiştir. Müellif Râzî dibacede bu muhtasarı fakih, hafız, muhaddis ve ediplerin rahatça ezberleye bilmesi için hazırladığını kaydetmektedir. Bu bağlamda müellif garip kelimeleri ese rine almamış fakat Tehzîbu’l-Ezherî gibi güvenilir lügatlerden de birtakım ilavelerde bulunmuştur. Adının da işaret ettiği üzere (Muhtâr) Sıhâh’ın bazı kelimeler seçile rek hazırlanmıştır. Müellif ayrıca muhtasarda kaleme aldığı yeni şeylere de dikkati çekmektedir. Keşfu’z-Zunûn’da eserin ismi Muhtâru’s-Sıhâh olarak kayıtlıdır. Ancak elimizdeki nüshanın dibacesinde eser ismi Muhtasaru’s-Sıhâh olarak kayıtlıdır. Ebu Bekir er-Razi’nin bu muhtasarı Davud b. Muhammed el-Karsî tarafından Muhtâru Muhtâru’s-Sıhâh, Kara Pîrî diye bilinen Muhammed b. Yusuf el-Karamânî tarafın dan ise Multekatu’s-Sıhâh ve’l-Mulhak bi Muhtârı’s-Sıhâh ismiyle ihtisar edilmiştir. İlk baskısı Bulak’ta yapılan eserin Beyrut (1995, 1997, 2005), Kahire (2003, 2005) Trablus ve Şam baskıları da bulunmaktadır. eK BİLGİLER İki eserli mecmuanın birinci eseridir. 1a’da silinmiş bir kayıt ve onun altında nüs hanın es-Seyyid Müftü Ali Efendi aracılığıyla bir terekeden alındığına dair iştira kaydı ve üç adet okunamayan temellük mührü vardır. 162b-163a arasında bela gâta ait başka bir eserin bir yaprağı ve 6 şukka vardır. Münşeat örneği olan şukka da mühür vardır. 163a boştur. 163b’de Arapça dörtlük ve Farsça beyit vardır. MS 631: Zemahşerî’nin Osmanlı medreseşerinde en çok okutulan tefsirlerden meşhur Keşşâf üzerine haşiyedir. Eserin ismi nüshanın zahiyesindeki (164) bilgiden yola çıkılarak takdir edilmiştir. El-Keşşâf’ın bu eserler başka bir yerde herhangi bir nüshasına rastlanmamıştır.Ek bilgiler: Eserin elimizdeki nüshası son taraftan eksiktir. 164a’da eserin künye bilgisi ve fevâid vardır. 204a-206 boştur. Arka kapaktan önce dört tane şukka vardır. Bun lardan bir tanesinde İbrahim adına mühürlü bir arz, diğerinde “ehl-i mürtezika ya 35, Mustafa’ya 12, Ereğli’deki hemşireye 10, büyük hemşireye 10, kendime 10, def‘aten kendime 10, toplam 83” yazmaktadır. Üçüncü şukkada ise “Yüz bir çiftte sekizde iki sehimdir (12),” Ahmed Ağa’nın sehmine “on iki buçuk çift, ehl-i mürte zikanın sehmin 35 çift (toplam 60)” yazmaktadır. Dördüncü şukkada da aritmetik hesaplamalar vardır. Aynı yerde bunların dışında başka eserlerden kopmuş farklı ebatlarda üç yaprak ve bir boş yaprak vardır.Paper type: MS 630, MS 631 : Filigranlı, âherli, sarı renkli, orta kalınlıkta kağıtCalligraphic style: MS 630 : Talik / Taʿlīq script. MS 631 : Nesih / Naskh scriptInk color: MS 630, MS 631 : SiyahNotes: Two different manuscripts bound in one volume. Taʿlīq and Naskh scripts are used in black ink with 25 lines per page. It has a maroon leather binding with medallion, şemse.Description of script: MS 630 : Yaprak sayısı : 1b-162b / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 25 / Yazı alanı boyutu : 190x110 mm / Kağıt boyutu : 250x175 mm / Yazmanın başı - sonu : 1b-162b. MS 631 : Yaprak sayısı : 164b- / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 25 / Yazı alanı boyutu : 190x110 mm / Kağıt boyutu : 250x175 mm / Yazmanın başı - sonu : 164b-
156. 'Muhtasaru’ş-Şifâ, MS 620
Meşâriku’l-Envâri’n-Nebeviyye min Sihâhi’l-Ahbâri’l-Mustafiyye, MS 621 '
- Description:
- Binding and script features: MS 620, Kahverengi deri kaplı, miklepli mukavva cilt. Tezhip özellikleri : Önemli görülen bazı kelimelerin üst tarafları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 621, Tezhip özellikleri : Noktalar ve kitap isimlerini gösteren rumuzlar kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.Contents: Birbirinden farklı 2 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir. (Yazma numaraları: MS 620, MS 621) MS 620: Müellif mukaddimede Kadı ‘Iyâz’ın Şifâ-i Şerîf olarak bilinen eş-Şifâ fî Ta’rîf-i Hukû ki’l-Mustafa isimli eserden Hz. Peygamber’e salavatın faziletine dair olan kısmını müstakil olarak kaleme aldığını (tahrîc) belirtmektedir. Dört bölümden oluşan kaynak metin eş-Şifâ, İslam dünyasında büyük bir ilgi görmüş, hem medreselerde hem de camilerde okunmuş, üzerine şerh, haşiye, ihtisar ve tercüme gibi birçok çalışma yapılmıştır. Elimizdeki muhtasar da bu çalışmalardan bir tanesidir. Eserin müellifi tespit edilememiştir. eK BİLGİLER: İki eserli mecmuanın birinci eseridir. Nüshada istinsah kaydı yoktur. 1a’da Hafız Ali el-Avni b. İbrahim ed-Divlevî adına temellük kaydı ve iki temellük mührü var dır. 2a, 5a, 12b ve 13a’da yaprakların üst tarafında ‘vakıf’ yazısı bulunmaktadır. Derkenarlarda mukabele kayıtları vardır. Nüsha reddâdelidir. MS 621: Hadis ilmine dair kaleme alınan bu eserde sahih hadisler derlenmiştir. Eser Meşâ riku’l-Envâr fi’l-Cem‘-i Beyne’s-Sahîheyn olarak da bilinir. Müellif bu eseri kendi sinin Misbâhu’d-Decâ ve eş-Şemsü’l-Münîre isimli eserlerine en-Necm ve eş-Şihâb isimli eserlerindeki bilgilerden de ilave ederek telîf etmiştir. Kâtip Çelebi’nin şarih Kâzerûni’yi kaynak göstererek 2246 hadisin olduğunu belirttiği eser, nahiv konu larına göre tertip edilmiştir. Müellif mukaddimede eser içerisinde kullandığı kaynakların rumuzlarını da vermektedir. Osmanlı medreselerinde okutulan eser 12 baba ayrılmıştır ve her babın içerisinde de fasıllar vardır. Eser üzerine birçok şerh yazılmıştır. Muhammed b. Mahmûd el-Bâbertî’nin Tuhfetu’l-Ebrâr fî Şerhi Meşâri ki’l-Envâr’ı, Mecdüddîn Ebû Tâhir Fîrûzâbâdî’nin Şevâriku’l-Esrâri’l-Aliyye fî Şerhi Meşâriki’l-Envâri’n-Nebeviyye’si ve Osmanlı ulemasından Hayreddîn Hızır b. Ömer el-‘Atûfî’nin üç ciltlik Keşfü’z-Zunûnü’l-Meşârik isimli eserleri bu şerhlerdendir. Eserin erken dönemlerden itibaren baskıları yapılmıştır. Buna göre eserin Leip zig (1791, 1896), Bombay (1292), Leknev (1301, 1316) ve İstanbul (1309, 1311, 1315, 1328) baskıları bulunmaktadır. Ek bilgiler: İki eserli mecmuanın ikinci eseridir. Elimizdeki nüshanın istinsahı Abdülvahhab b. Süleyman el-Hanefî er-Rûmî tarafından 25 Muharrem 946/12 Haziran 1539’da Cuma günü dua vaktinde bitirilmiştir. 26b’de eserin fihristi vardır. 27a-b’de ha dis-i şerifler bulunmaktadır. 28a’da kâtibin istinsah ettiği bu nüshayı vakıf kaydı, 251a’da müstensihin bu nüshaya dair icazet kaydı bulunmaktadır. 251b boştur.Mecmuaya dair: Mecmua bu koleksiyondaki birçok mecmua/nüshanın da bir zamanlar sahibi olan Hafız Ali el-Avnî’ye aittir. Mecmuadaki nüshaların ikisi de okurlarıyla ön plana çıkmaktadır. Birinci nüshada mukabele kayıtları vardır; ikinci nüsha ise müstensih tarafından mütevellisi kendisi olmak üzere vakfedilmiştir. Bu nüshada ayrıca eserin icazet kaydı da bulunmaktadır. İcazet kaydında icazetin mü ellife kadar olan silsilesine de yer verilmektedir.Paper type: MS 620, MS 621 : Sarı renkli, kalın kağıtCalligraphic style: MS 620, MS 621 : Nesih / Naskh scriptInk color: MS 620, MS 621 : SiyahDescription of script: MS 620 : Yaprak sayısı : 1b- 26a / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 13 / Yazı alanı boyutu : 150x105 mm / Kağıt boyutu : 215x155 mm; MS 621 : Yaprak sayısı : 28b-250b / Sütun sayısı : 1 / Satır sayısı : 13 / Yazı alanı boyutu : Değişken / Kağıt boyutu : 215x155 mm